Buluş Nedir?

Buluş, "tarım dahil, sanayideki herhangi bir spesifik sorunun çözümü" olarak tanımlanır.

Patent Nedir?

Patent ise, buluş sahibinin buluş konusu ürünü belirli bir süre üretme, kullanma, satma veya ithal etme hakkıdır. Bu hakkı gösteren belgeye de patent denir. Geleneksel terminoloji ile sınai mülkiyet haklarının içinde önemli bir yer tutan "patent hakkı", özellikle teknoloji transferinin aracı olması bakımından gelişmekte olan ülkeleri daha çok ilgilendiren maddi olmayan bir mala ilişkin haktır.

Makineler, araçlar, aygıtlar, kimyasal bileşikler ve işlemleri ile her türlü üretim yöntemleri, patent korumasının kapsamındadır.

Patent Yasalarının amacı; buluş yapmayı, yenilikleri ve yaratıcı fikri faaliyetleri teşvik etmek için gerekli olan korumayı ve buluşlarla elde edilen teknik çözümlerin sanayide uygulanmasını sağlamaktır. Verilen patentler ve bunların sanayide uygulanması ile teknik, ekonomik ve sosyal ilerlemenin gerçekleşmesi sağlanır. Sanayi alanında gelişmiş ülkelerde verilen patent sayılarının yüksekliği bu düşüncenin doğruluğunu kanıtlamaktadır.

Buluşların Patent ile Korunmasının Amacı

- Zihni yaratmanın tanınması,

- Buluş faaliyetinin özendirilmesi,

- Buluş sahibinin ödüllendirilmesi,

- Araştırma geliştirme sonuçlarının açıklanarak, teknik bilginin yaygınlaştırılması.

- Keşifler, bilimsel teoriler, matematik yöntemleri, zihni faaliyet ile ilgili ticari, mali ve ekonomik konular, şans oyunları, edebiyat ve sanat eserleri, kamu düzenine ve genel ahlaka aykırı buluşlar gibi konular patent koruması dışında kalmaktadır.

Patentle Korunacak Buluşlarda Aranacak Nitelikler

Yenilik: başvuru yapılmadan önce başkaları tarafından yazılı, sözlü ya da uygulanarak açıklanmamış olmak anlamında mutlak yeniliktir

Tekniğin bilinen durumunun aşılması: "Konuda uzman bir kişinin kolayca düşünüp uygulamaya koyamayacağı" nitelik anlamındadır.

Sanayiye uygulanabilirlik: tümüyle kuramsal olmak yerine pratiğe uygulanabilir özellik taşıması kriterleri aranır. ( Ayrıntılı bilgi için başvuru kılavuzu na bakınız.

Unutmayınız!

Buluşunuz, başvuruda bulunmadan önce gizli tutulmalıdır. Başvuruda bulunmadan önce buluşunuz herhangi bir şekilde yazılı, sözlü ya da uygulanarak açıklanırsa yeni olmadığı için patentlenemez. Patentler ulusaldır, dünya patenti yoktur. Patent İşbirliği Anlaşması Patent Co-operation Treaty (PCT) çerçevesinde tek bir başvuru ile birden fazla ülkede başvuruda bulunabilirsiniz veya Avrupa Patent Sözleşmesi The European Patent Convention (EPC) kapsamında Avrupa ülkelerinde başvuruda bulunabilirsiniz.

Faydalı Model Nedir?

Faydalı Model , Türkiye'de ve dünyada yeni olan ve sanayiye uygulanabilen buluşların sahiplerine belirli bir süre (10 yıl), bu buluş konusu ürünü üretme ve pazarlama hakkının tanınmasıdır. Faydalı model belgesi verilmesi işlemleri, patent verilmesine oranla, hem zaman hem de masraf açısından daha elverişlidir.

Faydalı model koruması elde etme işlemlerinin basit ve ucuz olmasının, özellikle küçük ve orta ölçekli sanayicilerimizin ve araştırma kuruluşlarımızın buluş yapmalarını ve bunları sanayiye uygulamalarını özendireceği düşünülmüştür. Diğer taraftan, özellikle günümüzde, küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin gerçekleştirdiği yeniliklerin, rakiplerce hemen hemen aynısının yapılarak taklit edilmesi tehlikesi mevcuttur. Küçük ve orta büyüklükteki bu işletmelerin, mütevazı de olsa, bu buluşlarını faydalı model belgesi vererek korumak, onların ekonomik varlıklarının idamesine hizmet edecektir. Başka bir deyişle, faydalı model koruması, tecavüz fiillerine karşı, patent korumasına oranla daha çabuk ve seri bir işlev görecek şekilde düzenlenmiştir.

Faydalı Modelle Korunacak Buluşlarda Aranan Nitelikler

Yeni buluşları korumak için verilen bir başka belge türü de Faydalı Model Belgesi'dir. Faydalı Model Belgesi ile Patent arasında, belgelendirme, inceleme ve değerlendirme şekli bakımından fark vardır. Faydalı Model Belgesi verilerek sağlanan koruma, patente kıyasla daha kısa sürelidir. Buluşa Patent ya da Faydalı Model Belgesi verilmesi ile ilgili tercihi buluş sahibi yapmaktadır.

Bir buluşun Faydalı Model verilerek korunabilmesi için gerekli kriterler:

1- Yenilik;

Başvuru yapılmadan önce başkaları tarafından yazılı, sözlü ya da uygulanarak açıklanmamış olmak anlamında mutlak yeniliktir.

2- Sanayiye uygulanabilirlik;

Buluşun tümüyle kuramsal olmak yerine pratiğe uygulanabilir özellik taşıması demektir.

Patent ve Faydalı Model Arasındaki Farklar

1- Faydalı Modelde, tekniğin bilinen durumunun aşılması kriteri aranmaz,

2- Koruma süreleri farklıdır,

3- Araştırma ve inceleme işlemlerinin olmaması nedeniyle patent verilmesine oranla faydalı model belgesinin verilmesi, hem zaman hem de masraf açısından daha elverişlidir.

Faydalı Model Belgesi Verilemeyecek Konular Nelerdir?

Patent verilemeyecek konulara ek olarak, usuller ve bu usuller sonucunda elde edilen ürünler ile kimyasal maddeler hakkında faydalı model belgesi verilmez.

Patent Verilemeyecek Konular Nelerdir?

Keşifler, bilimsel teoriler, matematik yöntemleri, zihni faaliyet ile ilgili ticari, mali ve ekonomik konular, şans oyunları, edebiyat ve sanat eserleri, kamu düzenine ve genel ahlaka aykırı buluşlar gibi konular patent koruması dışında kalmaktadır.

* Keşifler, bilimsel teoriler, matematik metotları;

* Zihni, ticari ve oyun faaliyetlerine ilişkin plan, usul ve kurallar;

* Edebiyat ve sanat eserleri, bilim eserleri, estetik niteliği olan yaratmalar, bilgisayar yazılımları;

* Bilginin derlenmesi, düzenlenmesi, sunulması ve iletilmesi ile ilgili teknik yönü bulunmayan usuller.

* İnsan veya hayvan vücuduna uygulanacak cerrahi ve tedavi usulleri ile insan, hayvan vücudu ile ilgili teşhis usulleri.

Buluş Niteliğinde Olmasına Rağmen, Patent Verilemeyecek Buluşlar

* Konusu kamu veya genel ahlaka aykırı olan buluşlar.

* Bitki veya hayvan türleri veya önemli ölçüde biyolojik esaslara dayanan bitki veya hayvan yetiştirilmesi usulleri.

Uluslararası Patent Tescili

Türkiye'de alınan bir Patent veya Faydalı Model Belgesi ile sağlanan koruma, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde geçerlidir. Söz konusu buluşun diğer ülkelerde de korunması için, koruma istenen ülkelerde de Patent veya Faydalı Model Belgesi alınması için başvuru yapılması gerekmektedir.

Faydalı Model koruması olmayan ülkelerde Türkiye'deki faydalı model başvurusuna dayalı olarak patent başvurusu yapılabilir.

Türkiye'de yapılan başvurunun, başvuru tarihinden itibaren ONİKİ AY içerisinde Paris Sözleşmesi'ne üye diğer ülkelere de başvuru yapılması ve bu başvuru sırasında RÜÇHAN HAKKI talep edilmesi halinde, Türkiye'deki başvuru tarihi ile diğer ülkelere yapılan başvuru tarihi arasında üçüncü kişilerin aynı buluş için yapacakları başvurular ve alacakları patentler hükümsüz sayılır.

EPC - Avrupa Patent Sözleşmesi

Avrupa patentlerinin tescil edilmesine ilişkin Avrupa Patent Sözleşmesi (European Patent Convention-EPC), 5 Ekim 1973'de imzalanmış ve 7 Ekim 1977'de yürürlüğe girmiştir. Türkiye EPC'ye 1 Kasım 2000 tarihinde taraf olmuştur. Bu Sözleşme uyarınca kurulan Avrupa Patent Organizasyonu, yasama organı olan İdari Konsey ve yürütme organı olan Avrupa Patent Ofisi'nden (European Patent Office-EPO) oluşmaktadır.

EPC' nin amacı, buluşların korunması konusunda Avrupa ülkeleri arasında işbirliğinin arttırılması, üye ülkelerin hepsinde geçerli bir "patent verilmesi sistemi" nin kurulması ve Avrupa ülkeleri arasında ortak bir patent hukukunun oluşturulmasıdır. Tek bir başvuru ile Sözleşmeye üye ülkelerde geçerli bir patent koruması sağlanması amaçlanmaktadır. Böylece, daha kısa sürede ve daha düşük maliyetle bir patent koruması elde etmek mümkündür.

PCT Üye Ülkelerde Patent Tescili

Uluslararası Patent Başvuruları ,Patent İşbirliği Antlaşması kapsamında yapılmaktadır.(PCT)

PCT Kapsamında yapılan uluslararası patent başvurularının organizasyonu (WIPO) Dünya Fikri Haklar Örgütü tarafından yürütülmektedir. PCT'nin amacı aynı buluşun korunması için dünya ölçüsünde yapılan patent başvurularının ve bu buluşların incelenmesinin ortaya çıkarmış oldukları zorlukları gidermektedir.Yani tek bir uluslararası patent başvuru ile,PCT anlaşmasına taraf 123 ülkede aynı anda patent başvurusu yapılması ve patent verilmesi aşamasına getirilmesini sağlayan bir başvuru sistemidir..

Aynı buluş için her birlik devletinde ,başka bir resmi dilde ,başka şekil şartlarına bağlı patent başvurusunda bulunmanın ve yine koruma konusunda öngörülen farklı maddi koşulların aranmasının doğuracağı sakıncaların giderilmesi sağlamaktadır.Genellikle 30 aylık bir süreci kapsamaktadır.

Patent İşbirliği Antlaşması PCT

Birden fazla ülkede buluşlarını koruma altına almak isteyen, buluş sahipleri Türkiye'nin 01 Ocak 1996 tarihinde taraf olduğu Patent İşbirliği Anlaşması (PCT-Patent Cooperation Treaty) kapsamında Ağustos-2002 tarihi itibariyle 115 ülkenin tamamında veya seçecekleri ülkelerde patentleri koruma altına alabilirler.

Başvurunun ardından "uluslararası araştırma" aşaması başlamaktadır. Uluslararası araştırma raporu başvuru sahibinin, başvurusunu geri çekip çekmemesi hususunda karar vermesini sağlamak üzere başvuru sahibine gönderilir. Eğer başvuru geri çekilmez ise, başvuru Uluslararası Araştırma Rapor ile birlikte WIPO tarafından yayımlanır ve koruma istenilen ülkelerin patent ofislerine gönderilir.

PCT sistemi, birden fazla ülkeye yapılacak patent başvurularının dosyalama işlemlerini kolaylaştırmak ve YENİLİK ARAŞTIRMALARI'nın (istenirse de ön inceleme raporunun) tek merkezden yapılarak tescil kararının ilgili ülke tarafından verilmesini sağlamaktadır.

Patent iş birliği Antlaşması' nın patent başvurusu yapacak kişiler açısından yararı her bir ülkeye tek tek yapılacak başvurulardaki, başvuru yapma, vekil atama, çeviri yapma ve ücret ödeme gibi konulardaki sürelerin sekiz ile on sekiz ay uzatabilmesidir.

Patent iş birliği Antlaşması ile ulusal patent ofislerinin yükü azaltılmaktadır. Uluslararası başvurular uluslararası araştırma raporu ile birlikte yayınlandığı için,ilgilenen kişilerin bilgilendirilmesini sağlanmakta ve bu başvuruların konusu buluşların patent verilebilirlik kriterleri açısından değerlendirilmesi,üçüncü kişiler tarafından da sağlıklı bir şekilde yapılabilmektedir.